23 oktober 2023

Meerwaarde veiligstellen: langdurige samenwerking met gevangenissen in het kader van publiek-private partnerschappen (PPP)

Invesis heeft bijna een kwart eeuw ervaring in het ontwerpen, bouwen, financieren, exploiteren en onderhouden van justitiële projecten. Het meest recente project is de PPS-regeling voor de gevangenis van Dendermonde in België, die tot doel heeft de overbevolking tegen te gaan door huisvesting te bieden aan 444 mannelijke gedetineerden. Het is een sector waarin de sponsor/investeerder in drie landen huisvesting heeft gerealiseerd voor bijna 1200 gedetineerden.

Bij elk langlopend infrastructuurproject zijn betrouwbaarheid en vertrouwen tussen de aanbestedende dienst en degenen die zijn aangesteld om het project uit te voeren, uiteraard van cruciaal belang. Maar in gevangenissen tillen de veiligheidsaspecten dit naar een hoger niveau. Wat zorgt er dan voor dat het vertrouwen groeit? Betrokkenheid is een factor die een belangrijke rol heeft gespeeld bij het project voor de gevangenis van Dendermonde.

Hoewel Invesis in 2012 aanvankelijk was geselecteerd als voorkeursbieder voor de gevangenissen van Dendermonde en Beveren, leidde een geschil over de ruimtelijke ordening tot een langdurige vertraging bij het project in Dendermonde, waardoor de schaalvoordelen waarop in de begroting was gerekend voor de realisatie van beide gevangenisprojecten grotendeels teniet werden gedaan. Tijdens deze vertraging bouwde Invesis de gevangenis van Beveren en nam deze in gebruik, terwijl het bedrijf betrokken bleef bij het project in Dendermonde. Dit leidde tot twee extra financiële afsluitingen: in 2013 om de financiële toezeggingen van alle kredietverstrekkers te verlengen en nog een in 2020, toen de vergunningskwestie eindelijk was opgelost. Het bedrijf wist de operationele uitdagingen die hierdoor ontstonden het hoofd te bieden en hield tegelijkertijd de extra kosten voor het Ministerie van Justitie tot een minimum beperkt. En ondanks dat de bouw uiteindelijk op het hoogtepunt van de coronacrisis van start ging, werd het gebouw op tijd opgeleverd.

Dat soort aanpassingsvermogen en betrokkenheid, in combinatie met de continuïteit die een langdurige samenwerking biedt – met concessies voor facilitair beheer van 25 jaar of langer – wordt geschraagd door twee belangrijke factoren: open en transparante communicatie en voortdurende verbeteringen om de doelstellingen gedurende de gehele levenscyclus van het project te halen en te overtreffen.

Geert Deleebeeck, projectdirecteur bij Invesis, beschouwt een oprechte focus op langdurige relaties als een investering met een hoog rendement. Hij zegt: „Als we een goede relatie hebben, weinig afschrijvingen en transparante en open communicatie – dan zullen we, wanneer een van beide partijen een probleem heeft, samen een oplossing vinden.”

Na bijna tien jaar facilitaire diensten te hebben geleverd aan de gevangenis van Beveren – een instelling met 312 gedetineerden, voorzien van werkplaatsen, onderwijs- en recreatieruimtes die gericht zijn op het verbeteren van de re-integratiediensten – werkt Invesis momenteel aan plannen om de verlichting te vervangen door energiezuinige LED-lampen. Dit gezamenlijke en proactieve initiatief met het Ministerie van Justitie levert voordelen op het gebied van milieu en energiekosten op, zonder dat het oorspronkelijke budget hoeft te worden verhoogd.

Hoewel een aanzienlijk deel van het werk van Invesis plaatsvindt tijdens de aanbestedingsfase en de financiering van het project, wordt er ook veel aandacht besteed aan de exploitatie- en onderhoudsfase gedurende de gehele looptijd van de concessie, om mogelijkheden te identificeren waarmee doorlopende, onvoorziene voordelen voor de klant kunnen worden gegenereerd. Volgens Deleebeeck „is er altijd rendement – vaak geen aanzienlijk financieel rendement, maar vaker rendement in de vorm van relaties en reputatie.”

Een andere toekomstige taak van de FM-afdeling is het opnieuw schilderen van het inmiddels tien jaar oude gebouw. Waarschijnlijk zal een deel van het schilderwerk door de gedetineerden zelf worden uitgevoerd, waarbij mogelijk enige opleiding wordt gegeven en gedetineerden met bestaande vaardigheden de kans krijgen om deze in te zetten. Dit maatschappelijk waardevolle programma is voortgekomen uit een nauwe samenwerking waarin ideeën vrijelijk worden uitgewisseld en vertrouwen wordt benut om waardevolle resultaten te boeken.

Het ministerie van Justitie is zelfs zo tevreden over de samenwerking en de diensten die Invesis en zijn partners in Beveren blijven leveren, dat het op het punt staat het contract voor facilitaire diensten – dat een looptijd van vijf jaar heeft en afvalbeheer, wasserij- en cateringdiensten omvat – voor de derde keer te verlengen.

Voor Ralf Nagengast, directeur Vermogensbeheer, illustreren zijn ervaringen in de baanbrekende gevangenis van Bremervoerde in Duitsland – met een bruto vloeroppervlak van 23.240 m² dat volledig is gewijd aan het verbeteren van de omstandigheden voor gedetineerden en personeel – en de gevangenis van Burgdorf in Zwitserland, het eerste publiek-private samenwerkingsverband in dat land dat is gebaseerd op internationale normen voor projectfinanciering, wat hij omschrijft als „het benadrukken van de derde ‘P’ voor ‘Partnerschap’”. Hij heeft gemerkt dat sommige andere aandeelhouders van een SPV deze behandelen als een brievenbus en alleen reageren op communicatie die hen rechtstreeks aangaat.

“De aanpak van Invesis is anders”, zegt Nagengast. “We beoordelen elk stuk correspondentie en gaan na of het antwoord daarop correct is, aan alle vereisten voldoet en met alle aspecten rekening houdt.” Deze extra ondersteuning van zijn particuliere en publieke partners helpt het bedrijf om hoogwaardige partners aan te trekken die bijdragen aan het handhaven van de hoge normen die het stelt: In Bremervoerde schakelde Invesis talrijke lokale MKB-bedrijven in voor de bouw- en exploitatiefase om specifieke doelstellingen te halen die bedoeld waren om de groei van de lokale economie te ondersteunen. Het bedrijf heeft ook toegang tot de ervaring en expertise van grotere spelers die zijn kennis en staat van dienst waarderen, waardoor het gerespecteerde spelers uit de sector, zoals BAM FM, bij projecten kan betrekken.

Het zijn juist deze relaties die aanleiding geven tot opmerkingen als deze van dr. Kathrin Wahlman, minister van Justitie van Nedersaksen, die de gevangenis van Bremervorde tien jaar na de ingebruikname bezocht en zei: „Het lijkt wel alsof de gevangenis gisteren is geopend! Naar mijn mening functioneert de gevangenis van Bremervorde uitstekend. Dat is grotendeels te danken aan de goede samenwerking tussen de overheid en de particuliere sector.”

De voortdurende inzet voor gevangenisprojecten gedurende de gehele levenscyclus van het project is een kenmerk van de investeringsstrategie van Invesis en heeft aanzienlijke voordelen opgeleverd voor de aanbestedende diensten, gedetineerden en de bredere bevolking.

En wat betreft de vastberadenheid van het bedrijf om actief te blijven in deze sector, is de kans groot dat er nieuwe opdrachten in het verschiet liggen, aangezien het bedrijf momenteel actief meedingt naar andere Europese gevangenisprojecten.

Waarom Invesis? Klik hier om onze brochure over ervaringen in de justitiële sector te bekijken

Foto's met dank aan BAM en Koen Mutton.